الفيض الكاشاني
217
راه روشن ترجمه كتاب المحجه البيضاء فى تهذيب الاحياء ( فارسى )
فايدهء ششم ، دور ساختن خواب و ادامهء شب زندهدارى است ( 1 ) زيرا كسى كه سير شود زياد آب بنوشد و هركه بسيار آب بنوشد بسيار بخوابد ، از اين رو يكى از پيران در سر سفره به يارانش مىگفت : گروه مريدان بسيار نخوريد كه زياد آب بنوشيد و خوابتان زياد شود و در نتيجه بسيار زيان ببينيد ، هفتاد صديق به اجماع معتقد بودند كه پرخوابى از بسيار نوشيدن است و بسيار خوابيدن موجب تباه شدن عمر ، و از دست دادن نماز شب ، و كودنى طبع ، و سنگدلى است ، و عمر گرانبهاترين گوهرهاست و سرمايهء بنده است كه با آن تجارت مىكند ، و خواب نوعى مرگ است و زيادى آن عمر را كوتاه مىكند ، و فضيلت نماز شب نيز پوشيده نيست و با خوابيدن از بين مىرود ، و هرگاه خواب بر انسان غالب شود شيرينى عبادت را در نمىيابد ، و شخص عزب اگر در حال سيرى بخوابد محتلم شود و احتلام نيز او را از نماز شب بازمىدارد و ناگزير است كه يا با آب سرد غسل كند و اذيّت شود يا به حمام برود و بسا كه در شب نتواند حمّام برود ، و نماز شب او فوت شود و به خرج حمّام محتاج مىشود و بسا كه در حمّام چشمش به عورتى بيفتد و در آن نيز خطرهايى است كه در كتاب طهارت نقل كرديم ، و تمام اين امور نتيجهء سيرى است ، ابو سليمان گفته است : محتلم شدن نوعى عقوبت است ، و دليل آن گفتار اين است كه احتلام مانع عبادات زيادى مىشود ، زيرا غسل در هر حالى دشوار است ، بنابراين خواب سرچشمهء بلاهاست و سيرى خواب مىآورد و گرسنگى آن را قطع مىكند . فايدهء هفتم ، گرسنگى آن است كه مواظبت بر عبادت را آسان مىسازد ( 2 ) زيرا خوردن مانع از عبادتهاى بسيار مىشود . انسان بايد زمانى را براى غذا خوردن و چه بسا زمانى را براى خريد و پخت غذا صرف كند ، آنگاه بايد زمانى را براى شستن دست و خلال كردن در نظر بگيرد و بسيار بايد دنبال آب برود ، چون بسيار آب مىنوشد پس اگر اين اوقاتى را كه براى خوردن مصرف مىكند در ذكر و مناجات و ديگر عبادتها صرف كند بسيار بهره ببرد . سرى گويد : على جرجانى را ديدم كه سويقى را مىمكيد ، به او گفتم : چه چيز تو را به اين كار